კაბელის შერჩევისას ერთ-ერთი ყველაზე მნიშვნელოვანი ფაქტორი საიზოლაციო მასალაა. ყველაზე ფართოდ გავრცელებულ საიზოლაციო მასალებს შორისაა PVC – პოლივინილქლორიდი და XLPE – ჯვარედინად შეკრავშირებული პოლიეთილენი.
ორივე მათგანი უზრუნველყოფს საიმედო ელექტრულ იზოლაციას, თუმცა მათ განსხვავებული ტემპერატურული მედეგობა, მექანიკური თვისებები და გამოყენების სფეროები აქვთ. ამ განსხვავებების ცოდნა დაგეხმარებათ, კონკრეტული პროექტისთვის შესაბამისი კაბელის შერჩევაში.
რა არის PVC იზოლაცია?
PVC თერმოპლასტიკური მასალაა, რომელიც კაბელების იზოლაციისა და გარსის წარმოებაში გამოიყენება. ის უზრუნველყოფს ელექტრულ იზოლაციას, მექანიკურ დაცვასა და მოქნილობას და ხშირად ეკონომიურ არჩევანს წარმოადგენს.
სტანდარტული PVC-იზოლირებული კაბელებისთვის, როგორც წესი, ძარღვზე დასაშვები მაქსიმალურ ტემპერატურა 70°C–ს შეადგენს. შესაბამისად, PVC საცხოვრებელი, კომერციული და ზოგადი სამრეწველო დანიშნულების ისეთ ინსტალაციებში გამოიყენება, სადაც სამუშაო ტემპერატურა და ელექტრული დატვირთვა სტანდარტულ ფარგლებში რჩება.
„საქკაბელის“ PVC-იზოლირებული პროდუქციის ასორტიმენტი მოიცავს ფართოდ გამოყენებულ სამონტაჟო კაბელებს, როგორიცაა:
- H05V-U, H05V-R და H05V-K
- H07V-U, H07V-R და H07V-K
- H05VV-F, H05VVH2-U და H05VVH2-F
- TWIN-EARTH და NYM
PVC ასევე გამოიყენება სხვადასხვა ძალოვან და საკონტროლო კაბელში, მათ შორის: NYY, NAYY, NYCY, NYBY, NAYBY და YSLY.
ვინაიდან PVC თერმოპლასტიკური მასალაა, მაღალი ტემპერატურის ზემოქმედებისას ის რბილდება, ხოლო გაგრილებისას კვლავ მყარდება. ნორმალურ სამუშაო პირობებში PVC სამუშაო თვისებებს ინარჩუნებს, თუმცა მისი ტემპერატურული მდგრადობა XLPE-სთან შედარებით დაბალია.
რა არის XLPE იზოლაცია?
XLPE არის პოლიეთილენი, რომელიც ესტრუდირების შემდეგ ჯვარედინი შეკავშირების პროცესს გადის, ამ პროცესის შედეგად მასალის მოლეკულურ ჯაჭვებს შორის ქიმიური კავშირები წარმოიქმნება, რაც უფრო მტკიცე და თერმულად სტაბილურ საიზოლაციო სისტემას ქმნის.
PVC-სგან განსხვავებით, XLPE თერმორეაქტიული მასალაა. ჯვარედინი შეკავშირების შემდეგ ის მაღალი ტემპერატურის ზემოქმედებისას ჩვეულებრივი თერმოპლასტიკის მსგავსად აღარ რბილდება და ფორმას მარტივად აღარ იცვლის.
XLPE-იზოლირებული კაბელებისთვის, როგორც წესი, ძარღვზე დასაშვები მაქსიმალურ ტემპერატურა 90°C–ს შეადგენს. PVC-სთან შედარებით უფრო მაღალი დასაშვები ტემპერატურის გამო, ერთნაირ სამონტაჟო პირობებში XLPE-იზოლირებულ კაბელს ხშირად შეუძლია PVC-იზოლირებულ ანალოგთან შედარებით უფრო მაღალი დენის გატარება.
„საქკაბელის“ XLPE-იზოლირებული ძალოვანი კაბელების ასორტიმენტში შედის:
- N2XY და NA2XY
- N2XY-SM და NA2XY-SM
- N2XY-FLEX
- N2XBY და NA2XBY
„საქკაბელი“ ასევე აწარმოებს XLPE-იზოლირებულ, ჰალოგენისგან თავისუფალ ძალოვან კაბელებს, როგორიცაა N2XH, NA2XH, N2XH-SM და NA2XH-SM, ასევე ცეცხლმედეგ კაბელებს – N2XH FE-180 და NA2XH-FE 180/90.
ტემპერატურის და მოკლე ჩართვის მიმართ მდგრადობა
PVC და XLPE იზოლაციებს შორის ერთ-ერთი მთავარი განსხვავება მათი ტემპერატურული მდგრადობაა.
სტანდარტული PVC-იზოლირებული კაბელის დენგამტარის სამუშაო ტემპერატურა, ჩვეულებრივ, 70°C-მდეა, მაშინ როდესაც XLPE-იზოლირებული კაბელის შემთხვევაში ეს მაჩვენებელი დაახლოებით 90°C-ს შეადგენს.
მოკლე ჩართვის პირობებში განსხვავება კიდევ უფრო მნიშვნელოვანია. კაბელის კონსტრუქციისა და შესაბამისი სტანდარტის მიხედვით, PVC იზოლაციისთვის, როგორც წესი, მოკლე ჩართვის მაქსიმალური ტემპერატურა შეადგენს 160°C-ს, ხოლო XLPE იზოლაციისთვის ეს მაჩვენებელი დაახლოებით 250°C-სშეადგენს.
აღნიშნული XLPE-ის განსაკუთრებით შესაფერისს ხდის ისეთი ინსტალაციებისთვის, სადაც მოსალოდნელია მაღალი ელექტრული დატვირთვა, რთული სამუშაო პირობები ან მოკლე ჩართვის მიმართ გაზრდილი მდგრადობის საჭიროება.
მექანიკური და გარემო პირობების მიმართ მდგრადობა
XLPE უკეთესად უძლებს მაღალ ტემპერატურას, დასკდომასა და დეფორმაციას. მისი ჯვარედინად შეკავშირებული მოლეკულური სტრუქტურა მაღალი ტემპერატურის პირობებში ფორმისა და ზომის მეტ სტაბილურობას უზრუნველყოფს.
PVC კი კვლავ რჩება საიმედო და ეკონომიურ არჩევნად სტანდარტული დანიშნულების ინსტალაციებისთვის. მისი დამუშავება მარტივია, ნორმალურ პირობებში გამძლეა და კაბელების მრავალ განსხვავებულ კონსტრუქციაში გამოიყენება.
მნიშვნელოვანია ისიც, რომ XLPE იზოლაცია ავტომატურად არ ნიშნავს, რომ კაბელი ჰალოგენისგან თავისუფალია. მაგალითად, N2XY კაბელს XLPE იზოლაცია აქვს, თუმცა მისი გარსი, როგორც წესი, PVC-სგან მზადდება. თუ პროექტისთვის აუცილებელია კვამლის დაბალი გამოყოფა და ჰალოგენებისგან თავისუფალი მასალების გამოყენება, უნდა შეირჩეს სპეციალურად ამ მოთხოვნებისთვის შექმნილი კაბელები, როგორიცაა „საქკაბელის“ N2XH, NA2XH, NHXMH და H05Z1/H07Z1.
რომელი საიზოლაციო მასალა ავირჩიოთ?
PVC-იზოლირებული კაბელები კარგი არჩევანია, როდესაც:
- ინსტალაცია ნორმალურ ტემპერატურულ პირობებში მუშაობს;
- სტანდარტული დენგამტარუნარიანობა საკმარისია;
- ხარჯების ეფექტიანობა მნიშვნელოვანი ფაქტორია;
- კაბელი განკუთვნილია საცხოვრებელი, კომერციული ან ზოგადი სამრეწველო გამოყენებისთვის.
XLPE-იზოლირებული კაბელი შეიძლება უკეთესი არჩევანი იყოს, როდესაც:
- ძარღვზე მოსალოდნელია მაღალი სამუშაო ტემპერატურა;
- საჭიროა უფრო მაღალი დენგამტარუნარიანობა;
- ინსტალაცია რთულ მექანიკურ ან გარემო პირობებშია;
- მნიშვნელოვანია მოკლე ჩართვისა და ტემპერატურის მიმართ გაუმჯობესებული მდგრადობა.
კაბელის საბოლოო შერჩევისას ასევე უნდა გაითვალისწინოთ დენგამტარის კვეთი, მონტაჟის მეთოდი, გარემოს ტემპერატურა, ძაბვის ვარდნა, მოკლე ჩართვის დონე, სახანძრო უსაფრთხოების მოთხოვნები და მოქმედი სტანდარტები.
შესაბამისი იზოლაციისა და კაბელის კონსტრუქციის სწორად შერჩევა ხელს უწყობს ელექტრული სისტემის უსაფრთხო, ეფექტიან და საიმედო მუშაობას მისი ექსპლუატაციის განმავლობაში.